سرهرك

وجه تسميه واژه ((لر))هنوز به درستي معلوم نشده است كتاب تاريخ گزيده در اين مورد مي نويسد : ((وقوع اين اسم برآن قوم به وجهي گويند از آن است كه در ولايت مانرود دهي است كه آن را كرد خواند و در آن حدود بندي است كه در زبان لري كول خوانده و در آن بند موضوعي است كه آن را لر خوانند. چون در اصل ايشان از آن موضع برخواسته اند از آن سبب ايشان را لر گويند.
وجه دوم آن كه به زبان لري كوه پر درخت را لر گويند به كسر حرف اول((ر))به سبب ثقالت حرف ((ر))كسر ((لام)) را به ضمه بدل كرده و لر گفتند.
وجه سوم شخصي كه اين طايفه ازنسل او هستند لر نام داشته است و قول اول درست تر مي نمايد. و هر چيز كه در آن ولايت نبوده به زبان لري نام ندارد اصل لر نيستند و ديگر ديه هاي مانرود لر نيستند روستايي اند.)) اين متن تاريخ گزيده بطور كلي براي واژه لر دو ريشه و منشا قائل است يكي منشاجغرافيايي و طبيعي و ديگري اصل قومي و طايفه . عوامل دو گانه جغرافيايي و قومي در تعين نام قبائل وطوائف مسكون در فلات ايران در طول تاريخ نقش مهم و تعين كننده داشته اند و غالبا اكثر اسامي قبيله ها و گروه ها منصوب به يكي از اين دو اصل مي باشد .ممكن است مردمي براي اولين بار وارد مكاني شوند و از نام محل نامي جهت طايفه ي خويش بر گزينند يا ديگران آنها رابه سبب سكونت د رآن محل به نام ان مكان بنامند.
در حالت ديگر گاهي در طول تاريخ اتفاق افتاده است كه مردمان تازه واردهنگامي كه وارد محل تازه اي مي شوند نام قومي وقبيله اي خود را بر محل جديد سكونت خود مي گذارند . اين مورد دوم بيشتر اتفاق افتاده است . چنان كه ديدم اقوام آريايي وقتي كه وارد سرزمين جديد شدند آن را ايران ناميدند . به احتمال زياد واژه لرهم يك نام قومي و طايفه اي است و شايد تاريخ آن به پيش از ورود اقوام آريايي به فلات ايران و سرزمين لرستان مربوط مي شود و شايد اين واژه بازمانده دوره ي كاستيها در لرستان بوده باشد.
به احتمال زياد واژه لر مفهومي گسترده داشته است كه يكي از معاني آن كوهستان پر درخت يا كوه بوده است . هم چنان كه در تاريخ گزيده در وجه دوم ذكر آن گذشت . بايد توجه داشت كه واژه ((كول)) در زبان لري به معناي دره عميق كوهستاني است . بنابر اين اين واژه هم بي ارتباط با مفهوم طبيعي و كلمه جغرافيايي كلمه لر نيست . واژه لير در گويش لري به معناي نوعي خانه و مسكن ابتدائي است كه اكنون كاربرداين واژه متروك شده است و به ندرت از آن استفاده مي شود. آن هم در ميان واز زبان افراد قديمي و معمر و مسن مشاهده و شنيده مي شود. از مشخصات اين نوع مسكن ابتدائي اين است كه سقف آن را با شاخ و برگ درختان و تير هاي جنگلي مي پوشانيدند و سپس ان را گل اندود مي كردند . ديوار هاي آن از گل ساخته مي شود . همچنين واژه لردر گويش محلي لري به معناي انسان يا حيوان لاغر اندام است .
لر در گويش لري فعل امر به معناي چتر از مصدر چرانيدن است . چرانيدن احشام را در مراتع و مزارع گويند. لره يعني لرزيدن انسان يا حيوان از شدت سرما يا عامل ترس و هيجان. برخي معتقدند كه واژه لر از كلمه ي ((لور))گرفته شده است و آن نام پايتخت باستاني لرستان در شمال خوزستان امروزه بوده است . امروزه صحراي لور در نزديكي شهر هاي انديمشك و دزفول معروف است و محل قشلاق كوچ نشينان و دامداران لر است.

هنوز گرچه غريبم ميان ايل و تبارم
ولي مرا دل پاكي است- تمام دارو ندارم
صداي شيهه ي اسبي به گوش آمد و ديگر
سوار خسته نيامد به خاك سرخ ديارم
چه شد سوار هميشه، به پشت زين كه نشيند؟
دگر تفنگ پدر را به دست كي بسپارم؟
گره ز عقده گشودم به گاه گريه به يادت
كجاست سنگ مزارت كه سر بر آن بگذارم؟
غريب مانده چو ((دعبل)) نگاه منتظر من
به دوش مي كشم آري هنوز چوبه ي دارم
چرا تو گريه نكردي بر اين غريبه و گفتي:
كه بغض ابر عقيمي است دگر چگونه ببارم؟
اگر چه خاطره هايم هنوز گمشده هستند
زمانه باز بداند زكس گلايه ندارم
اگر خزان زده مانده است جهارفصل نگاهم
هنوز هم كه هنوز است در انتظار بهارم